Peter van Uhm: 'Interne criticasters houden iedereen scherp'

Peter van Uhm, voormalig commandant der strijdkrachten, sprak tot een gehoor van accountants over cultuur, gedrag, handelen vanuit waarden en verantwoording afleggen. Hij legde het verband tussen de militaire wereld en de accountancy. Die beide beroepsgroepen vertonen verrassende overeenkomsten, zo illustreerde Van Uhm aan de hand van vijf anekdotes.

door Wilbert Geijtenbeek

1. Maak van externe toezichthouders bondgenoten

Externe toezichthouders die zich met de beroepsuitoefening bemoeien - die boezemen niet alleen bij accountantsorganisaties angst in. Ook militairen hebben te maken met toezicht van buiten. Volgens Van Uhm kun je daarmee maar beter leren leven. Sterker nog, in strenger toezicht liggen kansen voor verbeteren. Dat illustreerde hij aan de hand van de zaak-Eric O. Deze onderofficier kwam in Irak in een complexe situatie terecht en besloot waarschuwingsschoten te lossen. Een van zijn schoten ricocheerde en doodde een Irakese burger. Van Uhm: "In ons beroep betekent dat: een onderzoek en uiteindelijk, meer regels. Voorheen gold dat als wij besloten geweld in te zetten, we dat moesten melden in de commandantenlijn. Via die weg kwam dat bericht bij het departement van Defensie en het Openbaar Ministerie. Als gevolg van de zaak Eric O. deden we vanaf nu meldingen bij de Marechaussee, die vervolgens rechtstreeks communiceerden met het Openbaar Ministerie. Dat maakte dat de communicatie over incidenten niet meer in onze handen lag. Dit besluit konden we niet veranderen. En dus zijn we onze mensen gaan leren om met meldingen om te gaan - door het gewoon te doen.

[....]